Artikel in Relevant magazine

Guido Lamm geeft workshops om kwaliteit stervensproces te verbeteren

 

'leder mens sterft maar één keer.

Dat moet zorgvuldig gebeuren'

 

Een waardig einde hoort elk Ieven of te sluiten. Dat lijkt vanzelfsprekend maar is dat niet altijd. Dikwijls vinden gesprekken over doodgaan en de dood pas plaats tijdens de stervensfase, áls ze al worden gevoerd. En meestal vanuit medisch perspectief. Dat kan en moet anders, vindt Guido Lamm. Hij geeft workshops Sterven zoals je leeft. En zingt liedjes over het thema.

 

Zijn verre voorouders waren migranten uit Silezië, een streek in Centraal-Europa. Via het Duitse Bentheim -vandaar die dubbele m in zijn achternaam - belandden ze in het Twentse Hengelo. Ernstige dyslexie achtervolgde Guido Lamm zijn leven lang. In zijn jeugd werd dit gebrek niet onderkend en heette het dat hij zijn best niet deed. Tijdens elke opleiding bleek zijn taalhandicap een sta­in-de-weg. Als draaier bij een machinefabriek voelde hij zich ongelukkig. Na zijn militaire dienst gooide hij het over een andere boeg. Met hard werken ('sommige werkstukken heb ik wel zes keer overgeschreven') en veel hulp slaagde hij voor de opleidingen verpleegkunde, en daarna volgde een cursus leidinggeven. 'Ik moest drie keer harder werken dan ieder ander', blikt hij terug.

 

In 1980 verruilde Lamm Twente voor Noord­Holland. Hij werd mangementteamlid van een psychiatrisch ziekenhuis in Heiloo, later van een algemeen ziekenhuis in Alkmaar. Lang werkte hij als leidinggevende in de ouderenzorg. 'Verpleging is het mooiste vak dat er bestaat', vindt hij, 'door het contact met mensen, ongeacht hun leeftijd, ziekte of aandoening.'

 

Ouderensongfestival > Op zijn 62ste begon Lamm in 2010 een totaal nieuwe carrière: zanger. 'Thuis kregen we muziek met de paplepel ingegoten. Er stond een piano en alle vier kinderen zaten op pianoles. Mijn vader speelde citer. Mijn ouders zaten bij een operettevereniging. Ik was lid van een jongerenkoor. Thuis zongen we met het hele gezin meerstemmig met begeleiding van mijn oudste zus op de piano.' In bet ziekenhuis waar hij werkte, richtte hij een koortje op om de kerkdiensten meer cachet te geven.

Zijn dyslexie belemmerde hem zelf liedteksten te schrijven. Het programma waarmee hij optreedt, bestaat uit songs van Toon Hermans, Jacques Brel, Rob de Nijs, Paul de Leeuw, Marco Borsato, Charles Aznavour en vele anderen. 'Ik probeer de emotie van hun liederen voelbaar te maken', licht

hij toe. Tientallen optredens heeft hij in het land verzorgd, onder meer tijdens Alzheimercafés en

in zorginstellingen. Soms treedt hij op samen met een pianist, soms begeleid door muziek op een geluidsdrager. Drie keer wist hij door te dringen tot de finaleronde van bet ouderensongfestival met optredens in het Amsterdamse Carré en DeLaMar.

 

Gevoelige thema's > Op zijn zestiende kreeg Guido Lamm met de dood te maken toen zijn vader overleed aan een hersentumor 'zo groot als een sinaasappel'. Zijn doodzieke moeder heeft hij zelf tot het einde verzorgd, samen met zijn broer, zussen en vriendin. Vanzelfsprekend kreeg hij door zijn werk in zieken­ en verpleeghuizen veelvuldig met doodgaan te maken. In veel gevallen, concludeerde hij achteraf, had bet stervensproces anders, beter gekund.

'Ieder mens sterft maar één keer. Dan moet dat zo zorgvuldig mogelijk gebeuren. De stervende moet centraal staan. Zijn of haar wensen zijn doorslaggevend. Het mooiste is als iedere partij, de naasten, de verpleging, de dokter, vol overgave zijn rol speelt terwijl de patiënt de regie behoudt. Het stervensproces moeten we niet aan de dokter alleen overlaten.' Deze filosofie vormt de basis van zijn workshop Sterven zoals je leeft die een dagdeel duurt.

 

Lamm verzorgt korte informatieve inleidingen en tussendoor zingt hij liedjes. Aan de hand van steekwoorden op kaartjes spoort hij werkgroepjes aan het gesprek over lastige en gevoelige onderwerpen die samenhangen met dood en doodgaan, op gang te krijgen. Dat alles met twee doelstellingen: het onvermijdelijke overlijden bespreekbaar maken, en de deelnemer helpen de regie over zijn of haar stervensproces in eigen hand te houden.

 

'Deelnemers wil ik meer zicht geven op hun wensen rond het levenseinde. Een werkboek

geeft houvast om gevoelige thema's te bespreken met partner en familie, vrienden, de dokter. We werken met een checklist praktische onderwerpen zodat geen belangrijke zaken vergeten worden. Dan moet je denken aan documenten zoals de euthanasieverklaring, de donorverklaring enzovoort. Waar de verzekeringspapieren liggen. Of van wie je geestelijke bijstand wilt ontvangen. Die zaken zijn nog redelijk eenvoudig te bespreken en te regelen. Emotionele aspecten zijn moeilijker. Die gaan we niet uit de weg. Zoals de vraag: wie wil ik aan mijn bed hebben als er gewaakt moet worden?' Sommige mensen lukt het niet het gesprek over levenseinde-onderwerpen te voeren, weet Lamm.

'Ik had eens een echtpaar in de groep, samen met hun dochter. Die had hen aangemeld. Ze kregen hun gesprek maar niet op gang. De workshop leverde de doorbraak op.'

 

 

De kracht van liefde

“Dementie is een chronische ziekte van de hersenen, die de patiënten diep
in het hart treft. Dementie tast de kern van hun bestaan aan.”
Uit: Bij Alzheimer op schoot van Bère Miessen.

cover-cd-guido-lamm-de-kracht-van-liefde-

Een CD met Nederlandstalige
liedjes die langs de gevoelens van
verlies, eenzaamheid en jaloezie gaan
en eindigen bij de kracht van liefde.